محمد محسن مستوفى

51

زبدة التواريخ ( فارسى )

بسيار آمده پابوس نموده مورد نوازشات خسروانه گرديده ، حكومت موصل را به محمد خان استاجلو داده امير بيگ موصلى به منصب مهردارى سرافراز گرديده . فتح ولايت عراق عرب : آنكه چون عازم عراق شده يار بيگ برناك « 1 » كه والى بغداد بود ، سلطان مراد را برداشته با تبعهء خود به سمت شام « 2 » گريخته ، بغداد و ساير بلاد عرب بدون جنگ و جدال به تصرف قزلباشيه درآمده ، از مخالفين آن ولايت آنقدر كشته شده كه به جاى آب خون در دجله جارى گرديده و حكومت عراق را به خادم بيگ امير ديوان دادند و سيد محمد كه از كبّار عرب بود و يار بيگ او را در چاه محبوس كرده بود از حبس نجات يافته « 3 » ، توليت نجف اشرف و حكومت بعضى از محال آنجا را به او مفوض كرده ، طبل و علم به او دادند و چون شاه اسمعيل به زيارت نجف اشرف مشرف شد ، زر بسيارى با طبق به مردم آنجا داد و وظايف بسيار در وجه اهل آنجا مقرر كرده ، فروش و قناديل و اسباب بسيار به روضات مقدسات فرستاد . فتح ولايت شيروان مرتبهء دويم : بعد از فتح خوى در عين زمستان به شيروان حركت فرموده تا در بند باكو رفتند و آن ولايت را مفتوح كرده ، قلاع آن ولايت همگى به تصرف اولياى دولت قاهره درآمد . فتح ولايت خوزستان : بعد از مراجعت از عربستان فتح شوشتر و هويزه « 4 » را نامزد نموده « 5 » ، بسيارى از مخالفان و حكام و اعراب به قتل رسيده چند روز در شوشتر توقف فرموده از راه كوه كيلويه به شيراز آمده . [ 343 ] فتح ولايت خراسان و قتل شاى بگ خان اوزبك : در اواسط سنهء 916 ق / 1510 م متوجهء خراسان گرديده ، چون خبر به شاهى بيگ خان رسيده از راه هرات به مرو رفته در مرو متحصن شده ، شاه اسمعيل به مشهد مقدس آمده به زيارت ثامن ائمه هدى اعلى على بن موسى الرضا عليه السلام مشرف و در ششم شعبان سنهء مزبوره نزول اجلال در حوالى قلعهء مرو فرموده ، چند مرتبه « 6 » فيما بين اوزبگ و قزلباش جنگ شده « 7 » ، چون صرفهء جنگ را در آن مكان نديدند ، يك منزل عقب نشستند « 8 » . چون خبر به شاهى بگ

--> ( 1 ) - د : برناك افتاده است و آ : ياربيك كه والى برناك بغداد بود . ( 2 ) - آ : روم و شام ( 3 ) - د : يافته افتاده است ( 4 ) - نم : آ و ملى : حويضه ( 5 ) - آ : نموده افتاده است ، ملى : را تا مرو مىنموده ( 6 ) - د : چند مرتبه افتاده است ( 7 ) - آ : بوده ( 8 ) - د : نشسته